Հոգեհանգիստ Ու վեր կացա ես, որ մեր հայրենի օրենքովը հին՝ Վերջին հանգիստը կարդամ իմ ազգի անբախտ զոհերին, Որ շեն ու քաղաք, որ սար ու հովիտ, ծովից մինչև ծով Մարած են, մեռած, փըռված ու ցըրված հազար հազարով… Ու կըրակ առա հայոց հրդեհի կարմիր բոցերից, ,Էն խաղաղ ու պաղ երկնքի ծոցում վառեցի նորից Մասիսն ու Արան, Սիփանն ու Սըրմանց, Նեմրութ, Թանդուրեք, Հայոց աշխարհքի մեծ կերոնները վառեցի մեկ-մեկ, Սուրբ Արագածի կանթեղն էլ, ինչպես հեռավոր արև, Անհաս, աննըվազ, միշտ վառ ու պայծառ, իմ գըլխի վերև… Կանգնեցի խոժոռ, մենակ ու հաստատ, Մասիսի նըման, Կանչեցի թըշվառ էն հոգիներին՝ ցըրված հավիտյան Մինչև Միջագետք, մինչև Ասորիք, մինչև Ծովն հայոց, Մինչև Հելլեսպոնտ, մինչև Պոնտոսի ափերն ալեկոծ։ — Հանգե՜ք, իմ որբե՜ր… իզո՜ւր են հուզմունք, իզո՜ւր և անշահ… Մարդակեր գազան՝ մարդը՝ դեռ երկար էսպես կըմն … Հովհաննես Թումանյան 1915թ․ Այսպես սկսեց ,, Հոգեհանգիստը,, ամենայն հայոց բանաստեղծ Հ. Թումանյանը, երբ հայի լինելիությունն օրհասական էր, երբ երկինքը մթնել էր մի ազգի համար ով լույսի էր սպասում։ ...
